Wraz z początkiem września przypada rocznica wydarzeń z 1939 roku, kiedy to wraz z niemiecką agresją na Polskę rozpoczęła się heroiczna obrona Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Temu dramatycznemu epizodowi polskiej historii poświęcona jest wyjątkowa srebrna moneta kolekcjonerska wyemitowana przez Narodowy Bank Polski.

Status prawny Gdańska po I wojnie światowej, ukształtowany na mocy traktatu wersalskiego, czynił z niego wolne miasto, w którym interesy Rzeczypospolitej zabezpieczało między innymi kilka instytucji, w tym Poczta Polska. Mieszkająca tam polska mniejszość narażona była na liczne szykany ze strony administracji niemieckiej. 1 września 1939 roku budynek poczty został zaatakowany przez oddziały niemieckiej policji oraz pododdziały SS. Pocztowcy, którymi kierowali dr Jan Michoń, ppor. Konrad Guderski oraz Alfons Flisykowski, stawili zacięty opór przeważającym siłom wroga, wspieranym przez samochody pancerne i artylerię. Po kapitulacji obrońców, na mocy bezprawnego wyroku sądu wojskowego, kilkudziesięciu pocztowców zostało straconych.

Numizmat wyróżnia się nietypowym, prostokątnym kształtem i perforacją krawędzi, co nadaje mu formę nawiązującą do znaczka pocztowego. Na awersie przedstawiono fragment wejścia głównego do budynku Poczty Polskiej w Gdańsku oraz zniszczoną fasadę gmachu, na której tle umieszczono symbol Poczty Polskiej – wizerunek trąbki pocztowej oraz strzały wykonany z użyciem druku UV. W kompozycję wkomponowano także godło Rzeczypospolitej Polskiej, znak mennicy oraz napis RZECZPOSPOLITA POLSKA. Rewers monety ukazuje popiersia obrońców gmachu: dr. Jana Michonia, Alfonsa Flisykowskiego oraz ppor. Konrada Guderskiego. W dolnej części umieszczono wierne odwzorowanie odbicia pieczątki – okrągłego datownika Polskiego Urzędu Gdańsk 1 z datą 1 IX 39, a także napisy informacyjne upamiętniające agresję Niemiec na Polskę oraz samą obronę poczty.

Moneta została wyemitowana 1 września 2021 roku z nominałem dwudziestu złotych. Do jej wytworzenia użyto srebra próby 925, a masa każdego egzemplarza wynosi 28,28 grama przy wymiarach 40 na 28 milimetrów. Całość wykonano stemplem lustrzanym, a rant monety zabezpieczono ząbkowaniem. Nakład tego wydania wyniósł dokładnie 10 000 sztuk, a cena emisyjna w dniu publikacji wynosiła 270 zł. Autorem projektu zarówno awersu, jak i rewersu jest Robert Kotowicz.

Emisja ta stanowi istotne świadectwo pamięci o wrzesień 1939 roku i ludziach, którzy w obliczu bezwzględnej napaści podjęli nierówną walkę w obronie polskich placówek. Kunsztowna kompozycja łącząca tradycyjną rzeźbę menniczą z nowoczesnymi technikami, takimi jak druk UV, oraz nietypowa forma prostokątnej płytki sprawiają, że moneta ta zajmuje szczególne miejsce we współczesnych kolekcjach o tematyce historycznej.

Numizmaty powiązane z artykułem